Stevige bezuinigingen onontkoombaar voor Oldenzaal

Het college van B&W biedt de gemeenteraad een sluitende begroting aan. Eind september werd duidelijk dat de gemeentelijke financiën er de komende jaren flink negatiever voor staan dan verwacht. De structurele inkomsten en uitgaven zijn niet in balans. Het tekort ontstaat voornamelijk doordat er extra uitgaven zijn in het sociaal domein. Om de begroting weer in balans te krijgen en het gemeentelijke spaarpotje op peil te krijgen en te houden heeft het college een bezuinigingspakket samengesteld waarmee volgend jaar € 2 miljoen, oplopend tot € 2,75 miljoen in 2023, te bezuinigen. Helaas is het onvermijdelijk dat iedere Oldenzaler daar in meer of mindere mate iets van gaat merken. Om de komende jaren het hoofd boven water te kunnen houden, is het echter bittere noodzaak. De gemeenteraad beslist over de begroting en de voorgestelde bezuinigingen op maandag 9 november.

Het college heeft een pakket bezuinigingen samengesteld waarvan de gevolgen zoveel mogelijk zijn verdeeld over alle delen van de samenleving. Uit het voorgestelde bezuinigingspakket springen de volgende ingrepen het meest in het oog.

  • Meer zakelijke regievoering op het proces richting inwoners en aanbieders binnen de Jeugdzorg. Door een doorontwikkeling en strakker toezicht op de aangeboden zorg verwacht het college hier een besparing van € 200.000 oplopend tot € 400.000 te kunnen realiseren. Er zal minder keuzevrijheid ontstaan en de goedkoopste, passende oplossingen worden ingezet.
  • Verhoging van de parkeervergunningen voor bewoners en de woon-werkvergunningen. Dit levert € 50.000 op.
  • Geen nieuwbouw van een gymzaal (welke dat wordt, volgt uit het accommodatieplan binnensport dat in de maak is) en geen grootschalige verduurzaming van sporthal de Kolk. Op beide locaties worden wel kleine ingrepen gedaan om de locaties inzetbaar te houden. Hiermee wordt € 140.000 bespaard voor 2022 en de jaren daarna.
  • Het wassen en strijken dat nu nog via de WMO wordt aangeboden aan een groep inwoners, wordt omgevormd tot een algemene voorziening. Daardoor kan in principe iedereen er straks gebruik van maken, tegen een bepaald tarief. Met deze omvorming wordt € 75.000 oplopend tot € 175.000 bespaard.
  • Het niveau van de toeristenbelasting voor Oldenzaal ligt onder het niveau van de omliggende NOT-gemeenten. Het voorstel is om dit vanaf 2022 gelijk te trekken. Dat levert naar verwachting op jaarbasis € 45.000 aan extra inkomsten op.
  • Een verhoging van de OZB met 5% bovenop de inflatiecorrectie. Voor een gemiddeld huishouden betekent dat een verhoging van de belasting van € 14. Voor de gemeente levert deze verhoging per jaar € 375.000 aan extra inkomsten op. De verhoging van de OZB komt voor de inwoners bovenop de verhoging van het vaste tarief van de afvalstoffenheffing volgend jaar van € 51 per jaar per huishouden. Deze verhoging moet los van de bezuinigingen doorgevoerd worden, vanwege oplopende kosten van de inzameling en de sterk teruglopende opbrengsten van grondstoffen.

Het college stelt daarnaast voor om voor 2021 eenmalig € 500.000 uit het grondbedrijf te benutten om het tekort voor dat jaar te verminderen. Dit zal naar verwachting geen gevolgen hebben voor de projecten die op de plank liggen.

Ontstaan tekort

Nadat er bij de kadernota een minder positieve prognose op tafel lag, met name vanwege oplopende kosten binnen het sociaal domein, is er direct gestart met het samenstellen van een eerste pakket bezuinigingen. Bij het afronden van de tussenstand hiervan begin september diende zich opnieuw een forse tegenvaller aan vanuit het sociaal domein. Het gaat daarbij vooral om kosten die voortkomen uit de hoeveelheid aanvragen voor huishoudelijke ondersteuning, sinds daar landelijk de systematiek is gewijzigd en de duurdere trajecten die zijn ingezet binnen de Jeugdzorg en waarvan de gemeente de rekening gepresenteerd krijgt. Kosten waarop de gemeente helaas niet of nauwelijks invloed heeft. En waar overigens alle gemeenten voorstaan en last van hebben.

Bijzonder proces

Het college heeft als nooit tevoren samengewerkt met de gemeenteraad om te komen tot deze begroting: via de kadernota, een tussentijdse stand van zaken via een raadsmemo, de masterclasses sociaal domein en ter afsluiting daarvan het bespreken en beoordelen van ombuigingsmogelijkheden binnen dit beleidsterrein.

Coronacrisis

Bij het opstellen van de begroting voor het komende jaar worden gewoonlijk alle ambities en bijbehorende acties benoemd, zo ook dit jaar. Op diverse plekken in de begroting komt daarbij de verspreiding van het coronavirus aan de orde. Dit virus dat onze samenleving begin 2020 overviel, heeft een grote impact gehad op de stad. Individuele inwoners, maar ook diverse groepen in de samenleving worden hard getroffen door het virus en de opgelegde maatregelen ter voorkoming van de verspreiding. Deze situatie is nog niet gekeerd en de gevolgen zullen nog geruime tijd merkbaar zijn. Zowel qua gezondheid, maatschappelijk als economisch. Voor het opvangen van de financiële druk zijn er compensatiegelden vanuit het Rijk beschikbaar gesteld. Deze gelden zijn onder meer al ingezet voor de ondersteuning van de sectoren sport en cultuur en diverse ondernemers hebben inmiddels gebruik gemaakt van de TOZO regelingen. Het is nog onbekend welke aanvullende budgetten hiervoor in de toekomst richting gemeente komen. De gemeente blijft zich inzetten voor de gezamenlijke aanpak van het virus en ondersteunt de samenleving waar dat mogelijk is.